Zleceniodawca:
IBL działalność statutowa

Okres trwania tematu:
2003-2005

ANALIZA ZWIĄZKÓW MIĘDZY ROŚLINNOŚCIĄ I SIEDLISKIEM ZA POMOCĄ MODELI PORZĄDKOWANIA

 

Streszczenie zakończonego tematu badawczego

 

W prezentowanej pracy przeprowadzono przegląd i analizę metod porządkowania pod kątem tworzenia modelu związku roślinności z siedliskiem. Część z metod, min. DCA (Detrended Correspondence Analysis) i CCA (Canonical Correspondence Analysis), mogą wspomagać proces diagnozy siedliskowej w praktyce urządzeniowej. Użycie metod porządkowania prowadzi do obiektywizacji wniosków płynących z analiz typologicznych, jak również pozwala na wyliczenie podobieństw w oparciu o dużą liczbę danych i cech opisujących obiekty (siedliska, zbiorowiska itd.). W pracy skupiono się głównie na związku fizyko-chemicznych parametrów glebowych z roślinnością runa.
    Przeprowadzone analizy na materiale testowym obejmującym wybrane gradienty siedliskowe dowiodły, że najważniejszymi cechami glebowymi z punktu widzenia modelu związku roślinność-siedlisko były: stopień wysycenia zasadami, odczyn gleby, stosunek C/N, kwasowość wymienna, zawartość manganu. Diagramy zróżnicowania powierzchni DCA oparte tylko na danych glebowych nie pozwalały na istotne i precyzyjne wyróżnienie typów siedliskowych lasu, szczególnie przy dużej ilości danych. Wskazuje to na korzyść stosowanej w praktyce kompleksowej metody typologicznej IBL, gdzie oprócz cech glebowych do analizy typologicznej wykorzystuje się też dane dotyczące roślinności.
 

Możliwości i sposoby wykorzystania wyników badań

   Problem podjęty w pracy na obecnym etapie ma charakter przede wszystkim badań podstawowych. Tym niemniej uzyskane wyniki wskazują na możliwość wykonania dalszych analiz pod katem przydatności w praktyce metod porządkowania, w celu wsparcia procesu diagnozy siedlisk w pracach taksacyjnych. Ponadto wykorzystanie metod wielu zmiennych, szczególnie metody CCA, może posłużyć do określenia istotnych identyfikatorów z punktu widzenia klasyfikacji siedlisk w większej skali, np. regionu lub kraju. Do tego celu należałoby przy użyciu podobnych algorytmów jak to miało miejsce w prezentowanych badaniach, przeprowadzić analizę na obszerniejszym, zebranym porównywalną metodą materiale siedliskowym, pochodzącym na przykład z opisów zawartych w operatach glebowo-siedliskowych, lub też danych pochodzących z monitoringu ekosystemów leśnych.

 

Diagram ordynacyjny CCA, przedstawiający rozmieszczenie 18 zdjęć fitosocjologicznych z poszczególnych typów lasu względem osi ordynacyjnych 1 i 2. Skróty w legendzie symbolów oznaczają następujące typy zespołów leśnych i siedlisk: S-P - Serratulo-Pinetum BMśw, T-C - Tilio–Carpinetum LMśw,  F-A - Fraxino-Alnetum OlJ, F-U - Ficario-Ulmetum Lł. Uwzględnione czynniki glebowe reprezentowane są przez strzałki. Kąt i długość strzałek mówi o kierunku i mocy związku czynników środowiska z głównymi gradientami zmienności według pierwszej i drugiej osi. Zmienne glebowe: pH -KCl – odczyn gleby, C/N – stosunek ogólnej zawartości węgla do azotu, V – stopień wysycenia zasadami, N-NH4 – zawartość azotu amonowego,  N-NO3 – zawartość azotu azotanowego, Hw- kwasowość wymienna, Al – zawartość glinu wymiennego, CaCO3 – zawartość węglanu wapnia, zawartość pierwiastków: K- potasu, P- fosforu, Ca- wapnia, Fe –żelaza, Mg – magnezu, Mn – manganu, B_Pył+Ił – zawartość procentowa pyłu i iłu w glebie. Duże litery poprzedzające skróty cech glebowych oznaczają poziomy glebowe: O – ściółki, A – próchniczny, B – wzbogacenia.